FRANZ KAFKA, METAMORFOZ – enn extre

DEV VIRAHSAWMY FOUNDATION
The Management Company of the Foundation is OCORIAN, 6th Floor, Tower A, 1 Cybercity, Ebène, Mauritius.

APARTIR VERSION ANGLE PAR DAVID WYLLIE

REMERSIMAN: THE PROJECT GUTENBERG COLLECTION
WWW.GUTENBERG.ORG

Enn gramaten, ler Gregor Samsa so somey, trouble par kosmar terib, ti kase, li ti dekouver ki, lor so lili, li ti finn vinn enn bebet kouma enn kankretorti zean. Li ti alonze lor so ledo-lakok, e ler li ti lev so latet enn tigit li ti kapav get so vant maron ki ti enpe sorti e ki ti akot kouma tol kannle. So dra ti vinn tro tipti pou kouver so gro vant e koumadir li ti pre pou glise, tonbe. So bann lapat meg-meg konpare ar so lekor ti pe bat fol dan ler.

“Ki finn ariv mwa?” li ti panse. Pa ti enn rev sa. So lasam, enn lasam normal, enpe tipti kikfwa, ti pe repoz anpe ant kat miray familie. Lor latab ti ena enn koleksion santiyon latwal – Samsa ti enn revander anbilan – e lao lor miray ti ena enn foto ki li ti koupe dan enn revi e ki li ti met dan enn kad kouler larzan. Foto la ti montre enn madam ki ti ena enn sapo fourir, enn esarp fourir otour so likou. Li ti asiz drwat e li ti pe ris enn fouro fourir otour so lame ek avanbra ki ti leve ver dimoun ki pe get foto la.

Lerla Gregor get letan mosad par lafnet. Lapli ti pe tap lor vit e sa ti fer li tris. “Si mo redormi e bliye tousa”, li ti panse, me li ti enkapab fer sa parski li ti abitie dormi lor so kote drwat e li pa ti pe kapav tourn so lekor. Mem li sey tourn so lekor ar tou so lafors adrwat, li ti pe retourn lor so ledo. Li ti finn seye omwen san fwa, ti ferm so lizie pou pa get so bann lapat mol-mol, e li ti arete ler li ti koumans santi, premie fwa kot so lapat, enn ti douler mat.

“Ayo Bondie”, li ti panse, “ki kalite karyer fatigan mo finn swazir! Vwayaze, vwayaze toulezour. Fer biznes sa mannyer la li plis difisil ki fer biznes dan ou lakaz; azout lor la malediksion kan ou toultan lor larout, traka ki ou rat tren ki ou bizen pran, fay nouritir ki pa manze dan ler, zwenn toutsort kalite dimoun nenport ki ler me ar ki pa kapav etablir relasion dirab. Mo bien anvi avoy tousa ferfout.” Li ti santi enn ti grate lor so vant; dousma, li ti ris so lekor lor so ledo pou apiy so latet lor dosie lili la; li ti trouv kot grate la ti ete; li ti kouver ar tipti pwen blan san konpran ki sa ti kapav ete; e ler li ti rod tous li ar enn so lapat, li ti bizen retir li deswit parski kouma li ti tous li, li ti gagn enn frison ki ti fer li tranble.

Li ti glise, retourn dan pozision avan. “Labitid lev boner touletan fer nou vinn kouyon.” Li ti pe panse. “Enn dimoun bizen so somey. Ena revander anbilan ki pe viv dan lix. Souvan ler mo retourn dan pansiondfami gramaten pou fer kopi enn kontra, sa bann bon misie la pe ankor pe ennjoy zot tidezene. Si mwa mo fer sa mo patron koutpie mwa. Ki kone? Kikfwa samem mo bizen fer. Si mo pa ti ena pou okip mo paran, lontan mo ti pou fini demisione, mo ti pou rant dan so biro, dir li ki mo panse, dir li tou, dir li mo pli profon. Mo fer li sap lor sez tonbe. Komik sa! Asiz lor enn oter, koz ar sibaltern anba – sirtou ki bizen parfwa koz pre kot so zorey parski misie la li ase sourd. Ena lespwar. Kan mo’nn fini pey det mo paran dwa li – dan senk, sis an – samem ki mo pou fer. Lerla mo vir tou anbalao. Me aster mo bizen leve. Mo tren kit lagar senk-er.”

Li get revey lor komod. “Bondie Mama!” li dir limem. Ti finn fini sizer-edmi e zegwi revey ti pe kontinie marse, ti fini depas sizer-edmi e ti ariv preske set-er mwen kenz. Revey la ti sone? Depi so lili li ti trouv bien kler ki li ti regle li lor kat-rer kouma ti dwatet; sirman li ti sone. Sa li sir me kimanier li ti dormi mem malgre tapaz ki li fer, fer meb tranble? Ti vre ki so somey ti bien trouble. Akoz samem kikfwa enn ti peryod somey profon ti anpes li tann revey sone. Ki li kapav fer la? Prosen tren pase set-er. Si li ti ole pran li, li ti bizen leve deswit, fer extra vit; me bann esantiyon ti an dezord lor latab e li pa ti santi li fit. Mem si li ti reysi pran tren set-er li pa ti pou evit koler so patron parski asistan-sef dan biro ti lagar e ti kone ki tren senk-er ti ale san Gregor e sir-sir depi lontan li ti finn fini fer so rapor. Asistan-sef ti mous misie la e li ti enn los servo lan. Si li ti pran enn sik. Sa ti pou paret bien lous parski pandan kenz an servis zame li ti finn pran enn sel zour sik. Apre, patron la ti pou vinn kot li ar dokter Lasirans Medikal; ti pou akiz so paran ki finn donn nesans enn fay pares; ti pou aksepte konsey dokter ki ti pou dir zot pa fer okenn kleym parski personn pa malad, ena zis bann zeb ki rod gagn kas san travay. Eski ti pou kapav dir li ti pe fer fos? Anfet Gregor ti ankor somey-somey parski li ti tro dormi me li ti fit e enn lafen loulou ti pe fer so vant grogne.

Pandan ki li ti pe reflesi lor tousa e ki li pa ti pe kapav pran desizion pou leve,pandil ti sonn set-er mwen kenz. Kikenn ti tap dousman lor laport pre kot so latet. “Gregor”, kikenn ti dir – ti so mama sa – “Finn set-er mwen kenz. To pa ti ena pou sorti?” Touzour mem lavwa dou e zanti! Gregor ti gagn sok ler li ti tann so prop lavwa reponn; pa ti ditou kouma so lavwa normal. Koumadir depi profonder so lestoma ti ena enn grensman douler enkontrolab ki ti melanze ar so lavwa; bann mo, toufe dan enn eko, ti perdi klarte e ti vinn enkonpreansib dan zorey seki pe ekoute. Gregor ti anvi donn enn repons konple ar tou detay me ti prefer zis dir: “Wi, ‘Ma, wi. Mersi! Mo pe leve la.” Kikfwa sanzman dan so lavwa pa ti paret drol lot kote laport dibwa parski so mama, satisfe, ti trenn so lipie, ale. Me sa ti konversasion la ti fer lezot manm so fami realize ki Gregor ti ankor dan lakaz kan sa pa ti bizen koumsa e lor vites so papa vinn tap lor enn laport akote, zantiman me ar so koutpwen. “Gregor, Gregor”, li ti kriye, “ki pe ariv twa?” Enpe pli tar li ti revini e sannfwala ti ena enn ton avertisman dan so lavwa: “Gregor! Gregor!” Kot lot laport soser ti pe mirmire: “Gregor? To malad? Kapav ed twa? Gregor ti reponn toulede: “Mo’nn pare”; e li ti pe fer enn zefor spesial pou fer so lavwa paret normal par so fason koze e lespas ki li ti pe mete ant sak mo. So papa ti al terminn so tidezene, me so ti ser koz dousman kot zwen laport: “Gregor, ouver sa laport la, mo sipliy twa.” Gregor pa ti ena okenn lentansion ouver laport la. Okontrer li ti pe felisit limem pou so bon labitid ki li ti devlope pandan so bann vwataz. Li ti toultan ferm so laport akle aswar, mem kan li ti kot li.

Premie zafer ki li ti kontan se leve anpe san ki dimoun deranz li, abiye e pran so tidezene. Apre naste ki li ti deside ki pou fer answit parski li ti bien konsian ki li pa ti pou kapav organiz so lespri si li ti res lor lili. Li ti rapel ki li ti finn souvan santi enn douler lor lili, koze kikfwa par dormi dan enn move pozision me sa ti dan so limazinasion. Li ti anvi kone ki manier so bann problem imaziner ti pou trouv lizour zordi. Li ti sir ki sa sanzman dan so lavwa ti zis premie sign ki li ti pe koumans gagn lerim, enn maladi ki souvan afekte bann revander anbilan.

Tir dra lor li ti enn zafer senp; li ti zis bizen gonfle so lestoma e li ti pou tonbe par limem. Me apre, tou ti vinn pli difisil parski li ti vinn bien-bien larz. Dan lepase li ti pou servi so de lebra ek lame pou soulev so lekor; me aster li ti ena zis enn ta ti lapat ki ti pe bat fol dan ler e ki li pa ti pe kapav kontrole. Si li ti ole kabos enn lapat, samem anpremie ti pou drese; ler li ti reysi kontrol enn, tou lezot ti pou fer seki zot anvi dan enn manier ki ti pe fer li dimal. “Sa pa kapav fer lor lili,” Gregor ti panse, “alor, mo aret perdi letan”.

Premie kiksoz li ti anvi se fer so lamwatie lekor anba sorti lor lili me kouma zame li ti finn trouv sa parti so lekor la, li pa ti kapav mazine kouma li ti ete; li ti koumadir sitan red ki pa ti kapav bouz li; li ti pe avanse dousman-dousman mem; finalman dan enn lelan kan brit-brit li ti sakouy so lekor ar enn extra gran lafors so lamwatie anba desann olie monte e ti tap for ar dosie anba; douler atros ki li ti santi ti fer li konpran ki kikfwa sa parti so lekor la ti plis sansib.

Sannkoutla li ti sey fer lamwatie so lekor lao sorti lor lili anpremie e ar boukou prekosion li ti tourn so latet sirlekote. Sa li ti reysi ase fasilman e malgre so larzer ek so pwa, lamas so lekor ti pe swiv direksion so latet. Me ler so latet ti andeor lili dan ler fre, li ti realize ki si li ti larg so lekor, peyna zes li ti pou bles so latet. Li ti blok so mouvman sek. Fale pa aster li nokawte limem; meyer res lor lili ki tom san konesans.

Continue reading “FRANZ KAFKA, METAMORFOZ – enn extre”

KANJID PAR VOLTAIRE

DEV VIRAHSAWMY FOUNDATION
The Management Company of the Foundation is OCORIAN, 6th Floor, Tower A, 1 Cybercity, Ebène, Mauritius.

Tex sours: The Project Gutenberg EBook of Candide, by Voltaire
www.gutenberg.org

(5 premie sapit)

SAPIT 1

Kouma Kanjid ti grandi dan enn sato e kimanier li ti perdi plas.

Dan Vesfali ti ena, dan sato Baron Thender-Ten-Tronkh, enn zenn garson ki ti gagn ar mama-later bann bien bon manier. So figir pa ti kasiet sekre dan so nam. So analiz ek zizman ti ase lozik ek drwat; so lespri pa ti konplike; akoz sa dan so pei ti apel li Candide me kot nou so nom ti vinn Kanjid. Ti ena enn rimer ki ti pe sirkile, sirtou parmi bann vie domestik, ki li ti zanfan natirel ki ser Baron la ti gagne ar enn “Zanti Monsieur” bon ek onet ki ti pe viv pa tro lwen ar sato la; me ser Baron ti refiz marye ar li parski laliann zenealozi ti perdi so kanbar e sanzman klimatik ti bril so rasinn.
Misie Baron ti enn dimoun bien enportan e so pouvwar ti rekoni dan Vesfali parski so sato pa ti ena zis laport me osi detrwa lafnet. Dan lasal prensipal so sato ti mem ena enn tapisri. Ou ti kone sa! Tou bann roke ki ti pe trenn-trene dan lakour ti batize, ti vinn lisien-lasas; so bann palfrenie ek lezot travayer lekiri ti osi fer rabataz, met choula dan lasas; pret dan vilaz ti so omonie personel. Tou dimoun ti apel li Monsenier e ti riye for-for kan li ti fer jok, nenport ki jok.
Baron la so madam ki ti pez omwen 175 kilo ti ena enn gran pwa dan lavi sosiete e ti okip so responsabilite bien lour ar boukou respe ek dinite. So tifi Kinegonn, 17 an, ti ena enn zoli ten, enn figir bien fre, lekor bien ron ek atiran. So garson dan tou ti piti so papa. Zot profeser, Panglos, ti enn liv filozofi sirpat e TiKanjid ti aprann so leson ar lapeti ek lafwa ki enn zanfan sa laz la ek sa karakter la ti kapav ena.
Panglos ti exper dan metafiziko-teologo-kosmolo-foukolozi. Li ti prouve avek presizion ek riger siyantifik ki nanye pa arive si nanye pa fer li arive – li ti apel sa teori koz ek efe – e ki dan enn lemonn plis meyer ki meyer kot tou ti plis ki korek, sato Monsenier Baron limem ti pli zoli e Madam Baron ti plis meyer ki tou madam baron ki ti ekziste sa lepok la.
Ena prev, li ti pe dir, ki tou ti ekzakteman kouma li ti dwatet dapre regleman siprem; kouma tou kiksoz ti ena so prop rezon ekziste, li ti pou obligatwarman pou meyer rezon posib. Get nene, par ekzanp, li ti la pou tini nou linet – donk nou ena linet. Kifer nou ena lipie? Pou met soset e donk soset ekziste. Ros li la pou nou tay li pou ranz sato e akoz sa Monsenier Baron ena enn zoli sato; pli gran baron dan nou rezion ti ena pli zoli sato; kouma koson finn kree pou plen nou vant, nou manz pork toulezour. Bann ki dir ki tou korek zot pe fer erer parski bizen dir “pli bon ki sa, gate” ousa “plis meyer ki meyer”.
TiKanjid ti ekout so gourou avek respe e li ti bwar so sazes parski li ti trouv Mamzel Kinegonn extra zoli me zame li ti gagn kouraz dir li. Dan so latet inosan pli gran boner ek loner se ne Baron Thender-Ten-Tronkh; deziem pli gran boner ek loner se lekzistans Mamzel Kinegonn; trwaziem se kapav get li toulezour; katriyem se ekout Panglos, pli gran filozof dan rezion, savedir pli gran dan liniver.
Enn zour, ler li ti pe promne pre kot sato dan enn tibwa ki ti apel park, Kinegonn ti trouv par deryer brousay, Panglos pe donn zenn servant so mama, enn tifi bien zoli ek bien obeisan, enn kour teori ek pratik anatomi elemanter. Mamzel Kinegonn ki ti doue pou letid siyantifik, ti konsantre lor kour gratis teori ek pratik ki ti pe explike plizier fwa apartir diferan pwennvi; li ti konpran net so rezon, so koz ek so efe; ler li ti pe retourn lakaz, li ti boulverse e li ti pe gagn palpitasion; li ti extra avi ogmant so konesans anatomi. Si sak kiksoz ena so rezon ekziste li bien posib ki konesans anatomi se veritab rezon kifer Kanjid ek limem ekziste.
Ler li ti retourn dan sato li ti zwenn Kanjid e ler li ti get li, li ti vinn rouz e Kandid ‘si ti vinn rouz. Kinegonn ti dir li bonzour dan enn lavwa kas-kase; Kanjid ti koze san kone ki li ti pe dir. Lelandime ler zot ti kit latab apre repa, Kinegonn ek Kanjid ti al deryer enn paravan; Kinegonn ti les so mouswar tonbe, Kanjid ti ramas li; mamzel la ti trap so lame san aryer panse; san aryer panse Kanjid ti anbras lame Kinegonn avek enn vivasite, sansibilite ek gras spesial; pa kone kifer, zot labous ti zwenn, zot lizie ti alime, zot zenou ti koumans tranble e zot lame ti koumans vwayaze. Misie Baron Thender-Ten-Tronkh par malsans ti pas kot paravan e ler li ti trouv sa koz la ek so efe, li ti expilse Kanjid ar detrwa koutpie dan so deryer. Kinegonn ti tom san konesans; kouma li ti regagn konesans, Madam Baron ti donn li de kalot; tou dimoun ti boulverse dan sato pli zoli e plis meyer ki meyer.

Continue reading “KANJID PAR VOLTAIRE”