TI-MARIE Enn rev trazikomik fou, fou, fou …

©DEV VIRAHSAWMY AND ICJM

Bann personaz dan lord ki zot paret.

Maliga
MM
Marie-Ange
Katija
Madam Ponspilat
Ti-Marie
Ograde (lapolis)
Bann polisie
Serzan
Kolonel
Zeneral
Kapitenn
Lietnan
Tifi (Yoni)
Tigarson (Linga)
Polisie 1
Bado
Polisie 2
Siva
Aziz
Madam (Coquille de Carthage)
Biznesmenn
Led-Dekan
Enzenier-sef
Narater (Vie Bonom ek Vie Bonnfam)
Ker
Lavwa Fam
Solda 1,2,3,4,5
Jacob
Esau

PROLOG

Lontan-lontan avan letan
ti’ena enn Gran Mazisien
ki ti soufle balon Big Bang,
sem zetwal dan galaxi.
Enn zour pa kone
ki ti pas dan so latet,
li sey enn ti lexperyans
lor enn bien tipti planet
ki ti apel Jericho.
Mazisien la ti bien kontan
badinaz. Dan zwe-zwe
li ti ranz enn zanimo,
donn li enn siper servo,
pou gete ki li pou fer
kan larg li dan lanatir.
Bien vit li regret so sor.
Pa gagn letan repoze
telman move lerb pous brit.
Souvan li bien oblize
degiz kouma zanimo,
debark lor baz Jericho
pou anpes kafouyaz-derapaz.
Abba! Abba!
Me ala bel sinema!
Zanimo ar so servo
servo-servolan-servo lan
pe tir plan, fer plan, ranz plan
pou pandi Gran Mazisien
lor pie Likonntou ki pous
dan bor sime Kiserti.

Sans ti’ena Ti-Marie!

SENN 1

(Zistwar la koumanse ver lafen lane. Nou dan lasam prensipal dan lakaz M-M Capricorn ki enn madam anviron 40 an. Li travay modis. So lakaz ena plizier fonksion. Se landrwa kot li viv, okip so fami, resevwar so bann vwazen, fer travay sosial ek gagn so lavi. Lasam prensipal la li bien gran. Li konbinn plizier fonksion – latelie, salon kot li resevwar, saldesezour. Se isi ki li koud, resevwar kliyan, rilax pou get televizion etc. Ena detrwa masinn, enn gran latab ki servi pou koup patron ek latwal e pou manze osi, ena enn gran laglas pou eseyaz ek izaz domestik, bife, plakar, sofa, divan, televizion, lekipman stereo etc. Li anplway detrwa tifi-koud – se koumsa ki li apel so bann asistan-koutiryer – ki vinn kot li pou aprann enn metie e anmemtan gagn enn ti kas. Bann tifi la apel li tantinn; so bann vwazinn ek kliyan apel li Madam Jeri. Ler nou zistwar koumanse Maliga ek Marie-Ange, de mamzel anviron 20 an, pe koumans prepar travay pou lazourne. Tanzantan zot koz ar M-M ki dan lakwizinn ki akote so latelie/salon. Li pe prepar ti-dezene pou so tifi, Ti-Marie, enn tifi pre pou gagn 18 an. Malgre ki so tifi finn dir li aret fatig li parski li kapav prepar so ti-dezene e ki bien souvan li zis aval enn gorze dite lor vites, M-M ensiste toulegramaten pou prepar manze pou so ‘ti-baba’. Anmemtan li fer dite pou so bann tifi-koud.)

MALIGA: Tantinn, pa bliye Madam Ponspilat pou vini pou eseyaz e so choli pan’kor pare.

M.M: (andeor) Non, yer swar mo ti mont li. Marie-Ange vinn sers sa dite la. … Katija pan’kor vini.

MALIGA: Fek marye tantinn. Bizen konpran. Enn ti gate gramaten. 4 er bomaten Misie Koutou pens Madam Koutou.

MARIE-ANGE: Alala kok la sante, kok la sante koukouroukou!

M.M: Marie-Ange, olie to fer to kloun, vinn sers sa dite la. Kisannla ole dipen? (Marie-Ange sorti)

MALIGA: Non mersi Tantinn. (Katija rantre). Katija! Get kouma li paret fatige! Lazourne pan’kor koumanse e Madam Katija so batri finn fini plat. (Tann lavwa Marie-Ange ki pe sant: Alala kok la sante, kok la sante koukouroukou!)

KATIJA: Tantinn, dife lor nou. Madam Ponspilat pe vini dan so gran loto nef.

MALIGA: Loto? Be li res akote.

KATIJA: Li bezwin montre nou so voiture. (Marie-Ange rantre ar enn plato dite.)

MARIE-ANGE: La, plas pa pou ena pou met enn virgil. … Mo mari Komiser Prensipal, mo garson anbasader, mo tifi arsitek, mo frer bankie …

MALIGA: Mo ti-zanfan dan lazol … mo ti-tifi dan lazil. (Tann tapaz laport loto deor.) Maten va! So lamone koze. Fer tapaz.

(Madam Ponspilat rantre. Li enn madam anviron 50 an, enpe gro, enpe kler, ki bien farde e ki met enn ta bizou dan likou, dan zorey, dan nene, dan pwagne, dan ledwa pou montre klerman ki li pa enn nwar-touni. Kouma boukou nouvo ris li koz enn langaz barok kot li melanz Kreol ek Franse dan enn farata mal belo. Par ekzanp, parski finn dir li ki ‘u’ Franse vinn ‘i’ an Kreol li panse ki enn dimoun kiltive bizen ranplas tou bann ‘i’ par ‘u’. Souvan li ranplas ‘s’ par ‘ch’ akoz ‘chaise’ finn vinn ‘sez’. Donk dan so ‘chalon’ ena ‘chofa’ dernie model.)

MADAM PONSPILAT: Bonjour Madam Jeru, koman ou sava. (Li fer koumadir bann tifi-koud pa existe. M.M antre.)

M.M: Bonzour Madam Ponspilat. Ou finn ariv avan ler zordi. Ou prese?

MADAM PONSPILAT: Non ma ‘choeur’, mo pa ti kone mo loto nef la roul sitan vit. Kouma li demare li arive. Vadire petar-fizet. Mo lenz finn pare pou eseyaz? Mo kwar li pou larz lor mwa. Mo ‘chanti’ koumadir mo pe retrechi. Mo misie pou bizen reparti. Li pou bizen al Jalsa Douniya, enn planet kot tou dimoun ris, tou dimoun posede, tou dimoun ena boukou lamone. Laba mem mo gran dimoun ti sorti, mo tann dir. … Zot zis mank ler ek delo. Zot anvi aste Jericho. Me sel kondition, zot pa’le pran sarz dimoun isi. Normal non! Ki zot pou fer ar dimoun isi. Zot telman vilen, bet ek pares. Misie Ponspilat dir mwa ki bann sef Jalsa Douniya anvi nom li Konsil Jalsa Douniya dan Jericho. Me li oblize refize parski li pa kapav Komiser Prensipal Jericho ek Konsil Jalsa Douniya anmemtan. Mo bonom la li tro onet; li bet mo dir ou. Mo bizen dir li tou. Kifer li pa kapav okip toulede travay? Okontrer li pli fasil pou bann tranzaksion. Antan ki konsil li fer enn demann pou enn proze ‘x’ – dizon grat lesiel, pentir lamer – e antan ki Komiser Prensipal li donn permision. One stop shop! … Wey do! … Ki mo ti pe dir?

M.M: Ou kwar ou finn megri.

MADAM PONSPILAT: Wi, mo pe swiv sa nouvo rezim la. Anplis mo fer boukou lekzersis.

MARIE-ANGE: (ar limem) Lekzersis koud!

(Li sey so blouz ki pa pe rantre. Klerman li finn grosi. M-M pa’le li perdi fas.)

M-M: Maliga, mo kwar mo finn fer erer kliyan. Mo finn pran latwal Madam Ponspilat, mo’nn tay li lor mizir … kouma li apele … sa lot madam la? To kone. Li ti vini avantier.

MALIGA: Han! Sa madam la?

M-M: Wi limem. Ki pou fer la? Latwal la ti zis pou zis kouma trou bwat-kondane.

MADAM PONSPILAT: Grav sa Madam Jeru! Ou kone pa gagn sa latwal la isi dan Jericho. Mo bonom, Misie Ponspilat, ti aste sa dan enn gran magazun dan Planet Jesuisjela lane dernier kan li ti al laba an mision pou aste dulo lamer pou fer dusel.

M-M: Mo aksepte mo antor. Ki bizen fer? Swa mo ranplas latwal la par enn lot, swa ou fer enn ti zefor megri ankor enpe.

MADAM PONSPILAT: Megru ankor? Ou pe dur mwa aret mangé! Meyer ou ranplas li. Me kot ou pou gagn sa kalite latwal la?

M-M: Les sa dan mo lame.

MADAM PONSPILAT: Madam Jeru, ou pa finn donn mwa mo kontr pou lenz ki ou ti koud lemwa dernue.

M-M: Mo ti donn ou Madam Ponspilat.

MADAM PONSPILAT: Non, ou finn bliye. Ou bezwen bwar chanatozenn. Ou tro bluye. Si mo rapel mo pou dur Misie Ponspilat gete si dan lezot planet pa ena pilil ki fer rapel. Mo’a fer ou gagn sa pou bomarche. Bezwin ki nou pans nou prochin e ed bann ki dan bezwin. (Pandan sa letan la M-M pe reekrir so kont.)

M-M: Ala li la!

MADAM PONSPILAT: Komie?

M-M: Rs 449.50.

MADAM PONSPILAT: Tousala! Fer li Rs 449.

M-M: Fer li Rs 440. Enn sif ron.

MADAM PONSPILAT: Mo donn ou enn konsey. Si ou kontinie pran cher koumsa, kliyan pou aret vinn get ou, Madam Jeru. (Li kont so ti sou, ti kas; pey M-M e sorti. Bann tifi-koud pe toufe ar riye. M-M fer bann sign pou dir zot kontrol zot me abba.)

MALIGA: Kouma pou fer pou so lenz, tantinn?

M-M: Pa fatig to latet. Fos-roule, dantel parsi, antrede parla, riban, rozet ek fanfrelis pou anbet lizie. Madam Ponspilat ar so linet roupi, ar so gou zigmaga pa pou mem trouv mo trikaz. Mo finn abitie desabiy St Pierre pou abiy St Paul. … To kone mo bonom tann mwa! Sans li pa la. Li pa ti kontan sa expresion la ditou. Eski to ti zoue kanet ar zot li ti pou dir mwa.

MARIE-ANGE: Kot li ete tantinn?

M-M: Personn pa kone.

KATIJA: Li ankor vi…?

M-M: Wi, li bien vivan me kot li ete personn pa kone. Sekre profesionel.

MALIGA: Be tantinn, plas enn zom, li pa kot li? Okip so fami?

M-M: Sakenn so program Maliga. Jeri ti santi enn lafors pe ris li. Si mo ti anpes li, mo ti pou kas so resor, detrir so lelan, touy so lenerzi. Dimoun kouma Jeri zot bizen liberte pou akonpli zot mision.

MALIGA: Mo pa konpran tantinn.

M-M: Mo’si mo’nn pran boukou letan pou konpran. Enn zour to pou konpran. (Ti-Marie rantre anmemtan. Li enn tifi pre pou gagn 18 an, lekontrer enn pinup. Li enn personalite plen ar lenerzi, rebel e ki kone ki li anvi. Rar li tatone.)

TI-MARIE: Mwa mo refiz konpran.

M-M: To ankor la Ti-Marie? To pou anretar mo gate. Mo’nn fini prepar to ti-dezene. Li pou fre.

TI-MARIE: Mo zete zordi. Sik! Apre sa, mo pa finn dir twa aret prepar manze pou mwa gramaten? Enn gaspiyaz. Mo zis bwar enpe dite normalman.

M-M: Kifer to pa pe al travay? To malad?

TI-MARIE: Mo finn deside ki mo tro malad pou al travay. Tou manier mo finn plen ar sa travay la. Enn travay routinn ki nenport kisannla ar enn laservel mwano kapav fer. E la mo mem santi ki mo pe ensilte mwano. … Mam, pa sanz koze. Kifer to’nn les papi ale. Si to ti ensiste li ti pou res ar nou, kouma tou papa.

M-M: Ala to rekoumanse! Sanz disk mo baba! Al pran to ti-dezene, avan li tro fre.

TI-MARIE: Fer tro so, mo pa gagn fen.

M-M: Fer tro so, to pa gagn fen; fer tro fre, to pa gagn fen; fer tro bon to pa gagn fen. To anvi vinn enn golet tir tant dan bazar? (Li sorti.)

MALIGA: So vant plen kan li lir gran-gran liv. Tansion Ti-Marie! Tansion to vinn enn vieyfi anmani ant de kouvertir enn liv. Minant, rann!

TI-MARIE: Prefer sa ki vinn kouma madam lonorab Ponspilat.

MARIE-ANGE: Foul dakor ar twa, Ti-Marie. Me dan lavi pa ena zis liv.

TI-MARIE: Pa fasil ar zot. Mo papa kit nou, ale sipa dan ki planet, zot tou trouv sa normal. Li pe swiv so desten, zot dir. Mwa, parski mo viv enpe diferan, zot tou tom lor mwa. Sakenn so program. Les mo viv dapre mo program. Apre sa kifer zot kwar ena zis liv dan mo lavi?

KATIJA: To ena enn pies?

TI-MARIE: Katija, to nek pans manze ek sex.

KATIJA: Sakenn so program!

MARIE-ANGE: To rapel li?

TI-MARIE: Kisannla?

MARIE-ANGE: To papa.

TI-MARIE: Pa vreman. Mo ti tro zenn sa lepok la.

MARIE-ANGE: Dimoun koz bon koze lor li.

TI-MARIE: Kan li lwen. Kan li pre zot fer tou pou avoy li manze. Andire so prezans fer dimoun gagn gos. Pourtan li pa move, ousa brit.

MALIGA: Mo mama dir ki li ti koz tro fran. Li fou dimoun zot pake dan zot figir. Sirtou bann gran misie ek madam. Parey kouma twa. Kontrer to mama.

TI-MARIE: Mwa Ti-Marie mo fou dimoun zot pake dan zot figir?

MALIGA: Non Ti-Marie, to enn anz. Enn mous to pa fer dimal.

TI-MARIE: Pa bizen to koz foutan. Tou manier twa, Marie-Ange ek Katija zot toultan ena enn preferans pou garson. Zame zot solider ar dimoun zot prop sex. Ki bizen fer pou liber zot? Anlev zot klitoris?

MARIE-ANGE: Sirtou aret koz sa kalite koze la. Maliga ena rezon Ti-Marie. To ena enn karakter petar. Kouma to papa!

TI-MARIE: To konn mo papa twa?

MARIE-ANGE: Mo pe dir seki mo finn tande.

TI-MARIE: Planet rimer! Plis rimer gro, plis dimoun kwar. Marie-Ange, mo ti kwar to plis malen ki sa. I am disappointed! (M-M rantre anmemtan.)

M-M: Ki to pe radote ankor mo tifi?

TI-MARIE: Vremem papa ti ena enn karakter petar?

M-M: Ti ena? Mo sir li ankor ena.

TI-MARIE: Kouma to kone? Depi plis ki 15 an to pa finn trouv li.

M-M: Nou pa bizen zwenn pou nou kominike.

TI-MARIE: Madam M-M Capricorn ou’le fer mwa kwar ki ou kapav kominik ar Misie Jeri Capricorn alias J.C par telepati?

M-M: Mo Ti-Marie, kan enn zour to dekouver veritab lamour to pou konpran. Pou lemoman, kouma to pa ena lentansion al travay vinn donn nou enn koudme. Ena travay prese pou rande. Tou dimoun atann lane vinn pre pou donn zot komann e lerla zot tou prese parski zot tou ole met lenz nef pou lane. (Sonet laport divan sone.) Maliga, al get enn kou kisannla sa.

TI-MARIE: Sirman Misie Jeri Capricorn. Drol! Li sone pou rant kot li.

M-M: Aret fer fofol twa. Vinn defer lenz Madam Ponspilat plito. To pou trouve seki mo apel konn adapte. Enn ti lez latwal larzer enn riban de kote lor lalign koutir e madam la pa pou remarke. Li pou kwar dekorasion sa. Anmemtan li pou persiad limem ki li pa finn grosi.

TI-MARIE: Samem to politik laverite?

M-M: Otan ki posib anpes dimoun soufer.

TI-MARIE: Alor to konsey mwa koz manti?

M-M: Ti mansonz ki pa fer ditor me pa koz gro manti ki ogmant soufrans. (Maliga rantre, enn let dan so lame.)

MALIGA: Enn let pou ou tantinn.(Li donn let la M-M ki ouver li e koumans lir.)

TI-MARIE: Bon nouvel, move nouvel, ma? (M-M kontinie lir san pran li kont.) Koze ma, pa gard mwa dan sispans.

M-M: (Sante) Mo zwazo ti anvole,
Mo zwazo pe retourne.
Niaz pe avanse pou ekler mo lesiel ble,
Lesiel ble.
Mo zwazo pe retourne.

MALIGA: Ton’ Jeri?

MARIE-ANGE, KATIJA: (Anmemtan ki Maliga.) Misie Jeri?

TI-MARIE: (Anmemtan ki Maliga, Marie-Ange ek Katija.) Papa? Dife! Mo gete. (Li ras let la dan lame so mama.)

M-M: Non, pa fer sa! (Enn lavwa ‘off’, lavwa Jeri Capricorn, lir let la). ” Mo gate,
Li ti neseser pou mwa ki mo gard silans tousa letan la pou enn rezon sekirite. Kot mo ete ti ena boukou danze; ankor ena boukou danze me pa otan ki avan. Mo pa kapav dir twa plis. Nou pe zwenn biento.
Salam mo lamour,
J.C ”

TI-MARIE: Li fer koumadir mwa so tifi mo pa ekziste.

M-M: Let la pa ti pou twa. To’nn trouve ki arive kan nou tro kirye?

TI-MARIE: Li pa mansionn mwa. Mem pa dir twa anbras mwa.

M-M: Fode li dir twa li kontan twa, lerla li kontan twa? Lamour profon, trankil san tapaz, san letalaz pou twa sa pa ekziste?

TI-MARIE: Mama! (Li may so mama li plore.)

M-M: Ekout mwa bien Ti-Marie. To papa ek mwa nou finn deside ki nou lamour li pa bizen enn sertifika leta sivil pou li ekziste. Twa to fri natirel nou lamour. Kan to ti ankor baba, bann adverser to papa ti rod kidnap twa pou fer santaz ar li, kas so determinasion. Depi lerla mwa ek li nou ti deside ki nou bizen viv separe pou to proteksion … Zot tou ekout mwa bien. Fale ki zame zot repet seki zot pou tande isi.

BANN TIFI-KOUD: Nou fer serman!

M-M: Si zot koze zot pou met boukou lavi andanze. Dan liniver ena enn kategori dimoun. Zot enn minorite. Zot ena enn lafors moral extraordiner. Se grasa zot ki lavi ameliore. Mem zot enn ti group zot amenn sanzman, zot fer bann baryer tonbe. Pou anpes kreasion tom dan larouy, ramas mwazi sa bann dimoun la zot ena enn pouvwar spesial vwayaz atraver liniver e partou zot sakouy dimoun, fer zot reazir kont pouritir, kont malang. Okoumansman enn pogne dimoun, fam kouma zom, mars ar zot ziska ki mouvman la vinn sitan for ki miray grene. Jeri li enn parmi zot. Li isi enn zour, enn lot zour li enn lot plas. So desten ki koumsa. Mo soupsone kifer li pe vini. Me mo kone osi ki li pa pou res lontan parmi nou. So vre plas pa isi, ni okenn plas. So vre plas se partou. … Bon! Nou nou bizen kontinie. Pa bliye, lane pe aprose. Ena boukou louvraz pou rande.

TI-MARIE: Be kouma rekonet zot?

M-M: Zot parey kouma nou me ena enn ti zafer dan zot manier panse, dan zot konportman ki separ zot ar dimoun ordiner. Ena dimoun ki pa konpran zot, dir ki zot tok-tok, ki enn vis finn las me anverite zot ena enn regar diferan lor lavi. Get twa.

TI-MARIE: Ki mwa?

M-M: (Ton sikane.) To pa enpe tok-tok?

TI-MARIE: Mo tok-tok mwa? He ma! To fek dir ki to soupsone kifer papa pe vinn isi. Dir mwa silteple.

M-M: Ena de rezon. Enn mo kapav dir twa; lotla les limem dir twa.

TI-MARIE: Ki rezon?

M-M: To laniverser pre. Le 24. To pe vinn mazer. To papa enn gran romantik. Li pou vinn zoue Bonom-Noel pou plezir so ti baba.

TI-MARIE: Donk li parey kouma twa. Zot toulede kwar mo ankor enn ti baba.

M-M: To pou toultan res mo ti baba.

TI-MARIE: Enn vie ti baba …

3 TIFI KOUD (anmemtan): … malelve.

( Tann enn gran dibri deor; vadire enn ta veykil finn arive atout vites, finn aret sek, laport ouver ferme for-for …)

M-M: Ki sa tapaz la sa? Al get enn kou mo tifi. (Ti-Marie sorti e revini preske toutswit.)

TI-MARIE: Ma, enn trale polisie an sivil ek iniform finn anserkle lakaz. ( Tann tapaz pe defons laport. Enn ograde ek plizier polisie rantre.)

OGRADE: Kot li?

M-M: He misie kot ou kwar ou ete?

OGRADE: Bous to labous! Taler mo fer ramas twa.

M-M: Ou ena warant?

OGRADE: Warant? Ou sorti dan enn lot planet? Depi lontan finn fini aboli sa. Mo konsey zot tou al dibout dan enn kwen. Mo bann zom pou fouy sa lakaz la anba lao, apre mo pou fouy zot enn par enn. Aster bous labous! Ferm bwat. Les mo fer mo travay. Ale bann zom! Vir tou anbalao, pa les nanye sape. ( Enn dezord napa-badine.)

M-M: Pa fer sa! Lenz Madam Ponspilat sa. Li pou araze, so mari …

OGRADE: Lenz Madam Ponspilat. Amenn sa isi. Ala ki mo fer ar li. (Li desir-desir li.)

M-M: Ou pa respe personn, ou misie.

OGRADE: Mo respe zis mo galon ek galon mo siperyer. Apart sa nanye peyna valer. Isi finn fini. Aster al fouy bann lezot lasam. Ou abiy bann gran-gran dimoun ou?

M-M: Oui mo kasiet zot defo.

OGRADE: Bon! Nou aret perdi letan. Plis nou tarde, plis pou ena dezord. Si ou’le aret dezord dir mwa kot li ete.

M-M: Kisannla?

OGRADE: Pa fer lenteresan! Kot li?

M-M: Be kisannla?

OGRADE: Jeri Capricorn.

M-M: Misie Jeri Capricorn.

OGRADE: Hen!

M-M: Li pa la.

OGRADE: Be kot li foutou?

M-M: Fode pa ou grosie misie.

OGRADE: Taler mo fer kraz tou.

M-M: Ou for, misie. Kisannla kapav anpes ou. Amize!

OGRADE: Kot ou tifi?

MARIE-ANGE: (Avans divan.) Ki ou’le ar mwa misie?

OGRADE: To bizen vinn Kazern ar mwa. Nou kone kouma fer twa ek to mama kone kot sa enposter la ete. Mo konn larg lalang.

TI-MARIE: Be Misie …

M-M: Twa res trankil. Koumans met lord. Apre sa to kapav retourn to lakaz.

OGRADE: Non, personn pa bouze tank louvraz la pa’nn fini. ( Bann polisie la retourne.) Mision akonpli, serzan?

SERZA: Pa’nn trouv nanye sef.

OGRADE: Real fouy partou. Devir tou anbalao, si neseser. Li dan ou lentere dir mwa avan tro tar kot sa koson la ete.

MALIGA: Dan park.

OGRADE: Han, to’le fer lenteresan. Taler mo montre twa ki mo fer ar seki fer lenteresan.

MALIGA: Ki to kapav fer? Mo kone to pa bon. Akoz samem to violan pou fer kwar to enn terib. To pa konn mwa, me mwa mo konn twa bien. To bann zom ‘si konn twa bien. Zot koze deryer to ledo. Rapel …

OGRADE: Mo’le zot ligot li, bayonn li e fou li detrwa kalot. (Serzan vinn koz dan so zorey, ris li dan fon e kontinie koz ar li.) Mo donn zot enpe letan pou zot reflesi. ( Ar Marie-Ange.) Twa, to pe vinn ar nou. Zot tou, konpran bien. So bienet dan zot lame. Si zot tarde li li pou pas kord, pey lepo-kase.

MARIE-ANGE: Mo kapav anbras mo mama orevwar?

OGRADE: Zis anbras li samem tou. (Marie-Ange anbras M-M.) Bon nou pe ale me nou pe revini. Prosenn fwa … Prefer pa koze. ( Bann polisie sorti. M-M, Maliga, Katija ek Ti-Marie dibout fix anplas. Souden …)

M-M: Kot li ete? (Li galoup partou, get partou, fouy partou.) Kot mo’nn poz li? Tansion zot finn pran li.

KATIJA: Ki zafer Tantinn?

M-M: Pourtan li ti dan mo lame.

TI-MARIE: Ki zafer, Mam? Dir ki zafer pou nou kapav ed twa rode.

M-M: Let Jeri.

TI-MARIE: Li ar mwa. Mo’nn souk li, mo’nn kasiet li.

M-M: Kotsa?

TI-MARIE: Dan mo kilot! (Soupir soulazman tou dimoun.) Ki nou fer aster? … Kifer Marie-Ange finn al pas kord dan mo plas?

M-M: Enn bon tifi sa.

MALIGA: Bizen fer ‘Ton Jeri kone.

M-M: Li kone. Mo’nn fini dir li. … Kifer enn kout brit koumsa sitiasion finn sanze?

KATIJA: Mem lenz Madam Ponspilat!

M-M: Sa pli drol ki tou. Misie Ponspilat limem Komiser Prensipal, sef Komite Kordinasion Jericho. Lapolis tom sou so responsabilite. Bizar! Bien-bien bizar!

TI-MARIE: Zot finn fini bliye Marie-Ange? ( Kikenn tap laport.) Rantre! Nepli ena laport. (Madam Ponspilat rantre.)

MADAM PONSPILAT: Ayo Madam Jeru! Zot finn met Misie Ponspilat dan pruzon.

TI-MARIE: Koudeta! Ayaya!

Continue reading “TI-MARIE Enn rev trazikomik fou, fou, fou …”

MAMZEL ZANN

©DEV VIRAHSAWMY AND ICJM

PROLOG

Nou le 30 Me 3431. Dan enn selil iltra-modern ( probableman dan enn pakbo-entersideral ), garni ar gadjet elektronik zenerasion XTRA, ena enn tifi eternelman 19 an. So bote kosmikman rar e dan so personalite ena enn dimansion ki ni langaz imen, ni langaz elektronik pa finn reysi dekrir ziska ler. Dan so selil ena tou konfor ki gagne dan tou lotel 5 zetwal atraver Milki-We. Enn sel diferans: so laport peyna pwagne, pa kapav ouver depi andan.
Enn kout sek tou lalimier tengn; tann lamizik “Happy Birthday”; enn mesaz paret lor enn lekran: “Bonnaniverser! Ou finn regagn 19 an.” Enn gato desann depi plafon.

TIFI: Ki dat zordi? [ Li pez enn bouton. Enn dat paret lor lekran : 30 Me 3431.] Ki mo pou dimande zordi? Depi 1431, toule 30 Me mo dimann pou vizit enn planet dan lespas. Dedir lontan mo ti kwar ki zis lor Later ki lavi … lavi entelizan ti ekziste. We live and learn! E ki ariv mwa? Mo koz Angle? Zot ti bien fer mwa mizer! E! Mo ti bien fann ar zot ‘si. Pa manti! … Aster bizen servi zot lang pou kominik ar bann lezot planet. … Kot kapav ale zordi? Kifer mo gagn for anvi retourn lor later? Pou enn sezour … apre… 2000 an. Li ankor lamem sa? Pa drol si li’nn disparet. So bann abitan ti telman kontan lager… E lorla polision. Pov planet! … Nou get enn kou. [Li servi so kompiouter. Enn lavwa sentetik dir lenformasion la.] “Galaxi: Milki-We; Sistem: Zetwal Kakaloulout; Planet Later: preske steril; presion popilasion, polision ek enn gran lager simik-bakteriolozik finn preske aneanti bann diferan form lavi. Me bann siyantis kosmik finn dekouver lekzistans enn ti-koloni reskape ki viv lor enn ti-lil, lor zepol enn montagn ki apel Petrousmok. Kot lipie montagn la ena enn tribi zom-mangous (zangous) – rezilta mitasion zenetik. Ant imen ek zangous ena enn lalit san mersi.” … Dan ki lekor mo pou rantre?

[Li tap enstriksion lor so kibord. Enn seri fayl (foto + biyodata) paret lor lekran. Li aret lor fayl enn tifi 19 an, Zann. Lavwa sentetik donn lenformasion la: “Nom: Zann; sex: feminen; laz: 19 an. Zanfan abandone, Zann enn tomboy (garson manke) ki vilaz Petrousmok finn adopte me ki laplipar dimoun mefie parski zot pa konpran li.” ] Mo kwar mo’nn gagn mo lekor teres! [Li pez enn bouton. Lamizik kosmik. Tourbiyon kouler ek lalimier strobo. Blakaut. … Lalimier realime. Nou dan vilaz Petrousmok.]

AK 1 SENN 1

Divan lakaz Zann Lagitar ki parfwa zot apel osi Mamzel Zann. Li pe asiz lor so peron ki tom lor sime; enn lagitar dan lame, li pe sant “Larivier Tanie”, version Rosemay Nelson. Enn kout sek enn zekler travers lesiel. Lagitar sap dan so lame, tonbe. Mamzel Zann dibout red koumadir enn desarz elektrik finn travers so lekor depi latet ziska lipie. Letansa bann abitan Petrousmok monte, desann divan lakaz Zann Lagitar san remark nanye. Bann abitan Petrousmok zot tou kouler. Ena rouz, ena ble, ena zonn, ena ver. Sa bann la zot bann San-nom. Pros ar zot ena bann Demi-nom. Malgre ki zot ena nom kouma Brik, Brak, Brok, Drik, Drak, Drok, Krik, Krak, Krok, Prik, Prak, Prok, Trik, Trak, Trok, seki bien drol se ki personn parmi zot pa bien kone ki vremem so nom. Akoz sa souvan ena boukou konfizion. Kan kikenn kriye Brik se Prik ki reponn… ets. Ena lezot, enn minorite, dimoun kouma Zann Lagitar, zot lapo li diferan parski bann kouler finn malanze e finn donn nesans enn varyete nouvo ton. Apel zot bann Avek-nom.]

TON JONN: [Enn bonom Avek-nom. So labarb ek seve blan.] Zann! Ki ariv twa? To’nn aval enn lapens?

ZANN: Kifer ou dir sa Ton Jonn?

TON JONN: To pe dibout red kouma enn efare. To lagitar finn tonbe, to mem pa bese pou ramas li. To finn trouv mirak?

ZANN: Ou pa finn trouv enn zekler travers lesiel?

TON JONN: Ala to rekoumanse! Rapel ki ti ariv twa dernie fwa to ti tann lesiel koze. Enn sans ti finn reysi anpes bann San-nom bril twa vivan. Pa zwe ar dife mo piti.

ZANN: Ou kone Ton Jonn, ziska zordi mo pa konpran kifer dimoun ti exite koumsa. Mo ti pe zis dir….

TON JONN: Shuuut! … Zann, Zann, Zann! To tro inosan mo tifi. Zame bliye. Dimoun per pou sanz labitid. Dimoun per seki enkoni. Personn pale sanzman drastik. Bizen donn zot tipti doz. Twa to rod efase, refer.

ZANN: Me pourtan…

TON JONN: Nou pa pou rekoumanse?… Zann, tou sa bann dimoun ki pe monte-desann, … ki zot ble, rouz, zonn, ver … zot tou konsider twa kouma enn menas. To diferan ar zot dan mil fason. Si to’le trankilite, si to’le lape … fer zot bliye twa, … fer zot bliye ki to ekziste. Debrouy to difil trankil dan to ti-kwen. Pa aste lager lezot … To pe ekout mwa? … To tro teti Zann.

ZANN: Pa sa Ton Jonn. Mo gagn enn lide… Anverite li tom lor mwa kouma zekler. Li prop, li kler kouma lalimier. Ler mo dir lezot ki mo panse olie zot konpran zot koumans araze. Aster mwa mo nepli konpran.

TON JONN: Depi koumansman nou istwar bann dimoun ble, rouz, zonn, ver – pa bliye ant zotmem peyna lakorite – … ki mo ti pe dir? … Wey! … tou dimoun kwar ki bann Zangous se bann zanfan Satan, serpan dan zarden nou Sennyer. Konpran zot! Ler to dir ki bann Zangous zot ‘si zanfan Bondie li normal ki zot koumans soupsonn twa. Kikfwa to enn Zangous degize an-Avek-nom. Deza li difisil pou bann San-nom ek bann Avek-nom koabite. Aster to’le fer plas pou bann Zangous. Pa bliye bann Zangous zot mazorite … trwa pou enn. Pa fasil Zann!

ZANN: Ou ti dakor okoumansman! Kifer ou ti sanze apre?

TON JONN: Mo ti per …

ZANN: Mwa mo pa per.

TON JONN: Les mo fini mo fraz! … Mo ti per ki nou ti pe koumans kiksoz ki nou pa ti pou kapav kontrole.

ZANN: Lesiel ti pou ed nou. Mo lavwa ti dir mwa.

TON JONN: Zann! Mo finn dir twa pa koz sa. Zot pou dir to latet pa bon. E lerla … to kone tomem.

ZANN: Be pourtan …

TON JONN: Be pourtan, be pourtan! Aret reve Zann!

[Detrwa fam ble, rouz, zonn, ver pas pre ar zot, arete … ]

ZANN: Tou seki mo tande se “pa kapav, pa kapav, pa kapav …”

FAM BLE: Tann li do! Sanse li tro kapav li.

FAM ROUZ: Me wi maser li kapav li. Vey bien to mari, li kapav li. Vey bien to garson, li kapav li. Vey bien to papa, to frer, li kapav li. Mem bonom Jonn! Li kapav li. Dan so kafe peyna triyaz.

TON JONN: Zot pa onte zot koz koumsa?

FAM VER: Get kouma vie sounouk pran so par.

FAM ZONN: Normal! So bann sa! Parey kouma li.

TON JONN: Jo garre!

FAM ROUZ: Get so zar do! Li koz langaz ar nou koumadir nou pa konn koz lang.

FAM VER: Nou’al parl nou mari li pe ensilte nou.

TON JONN: Mesdames!

FAM BLE: E tann li fer so senn, koz bel koze.

(Zot mok Ton Jonn. Zot sant: “Zann gagn malad souna, Bonom Jonn pik so souna, Kenkina-kenkina, Bel-bel tamasa.”)
ZANN: E bann ser, kifer nou lager ant nou? Tou bann fam, ki zot San-nom, ki zot Avek-nom, ki zot Zan…

TON JONN: zonn, ble, rouz…

ZANN: Hen!

TON JONN: Zann, retourn dan to lakaz. To plas pa isi!

FAM ROUZ: Li peyna plas okenn plas. [Bann Fam San-nom sorti.]

ZANN: Zot fer koumadir mo finn plant pikan dan zot zarden.

TON JONN: Me to enn pikan dan zot lagorz. Sak fwa to ouver to labous to provok zot lakoler. To fer zot santi to diferan. Parski zot pa konpran, zot per. Tansion Zann! Si zot gagn sans zot pou bril twa vivan. Zot pou dir to fol, to posede par Satan, to enn eretik. … Bon mo bizen ale! Retourn kot twa. Pa sorti brit-brit! Sitiasion pa normal. Ena rimer ki bann Zangous pe prepar enn latak.

ZANN: Fos!

TON JONN: Kifer to dir sa?

ZANN: Mo kone. Difisil pou explike me mo kone … Mo sir!

TON JONN: O.K! Mo bizen ale. Mo pou res lakaz tout lazourne. Si to bizen mwa pa ezite vinn kriye mwa. … Kifer to pe fer enn ti-sourir mesanste?

ZANN: Mwa? … Salam Ton Jonn! [ Li sorti.]

TON JONN: Salam felonn! [Ar limem] Sa enn bwat sa! Difisil pou konpran sa tifi la. Li pa normal ousa li extra? Mo pa kwar li fol. Ena enn zafer bien spesial ar li. Dan so regar, dan so manier get lavi. Me mo per tansion li gagn dezagreman.

Continue reading “MAMZEL ZANN”