(KING LEAR)
TEX-SOURS: PENGUIN SHAKESPEARE SERIES 2005
©DEV VIRAHSAWMY AND ICJM
BANN PERSONAZ DAN PIES
LIR, lerwa Briteyn
GONERIL, Lir so pli gran tifi
REGANN, Lir so deziem tifi
KORDELIA, Lir so trwaziem ek dernie tifi
DIK ALBANI, mari Goneril
DIK KORNWARL, mari Regann
LERWA LAFRANS
DIK BOURGOGN
ERL KENT, pli tar li degize an Kayous
ERL GLOSTER
EDGAR, garson Gloster, pli tar degize an Pov Tom
EDMON, garson ilezitim (batar) Gloster
OSWARLD, Serviter prinsipal Goneril
BOUFON LERWA LIR
TRWA SEVALIE
KOURANN, enn nob oservis Gloster
BANN NOB
TRWA SERVITER
VIE BONOM, meteye Gloster
TRWA MESAZE
DOKTER – Li okip Kordelia
KAPITENN, mars ar Edmon
SEF MESAZE
DE OFISIE
Sevalie dan laswit Lir, serviter, solda, nob
AK 1 SENN 1
KENT, GLOSTER EK EDMON RANTRE
KENT
Mo ti panse ki ant Dik Albani ek Dik Kornwarl, Lerwa ti prefer Albani.
GLOSTER
Se seki nou tou ti kwar. Me dan manier ki li finn diviz rwayom, pa paret ki li get ar de lizie parski zot par mem parey dan kantite ek kalite.
KENT
Pa ou garson sa Monsenier?
GLOSTER
Wi, mo’nn pran responsabilite pou elve li. Mo finn telman onte pou rekonet li ki mo onte finn gagn kor.
KENT
Pa kon…pran…
GLOSTER
Mo asir ou, sa zenes la so mama ti pran tou, net; … li ti vinn gro-vant. Laverite se ki li ti gagn enn batar dan ber avan enn mari lor lili. Ou pa santi loder bisagn?
KENT
Difisil pou koz pese kan fri pese li enn bote rar.
GLOSTER
Sir, mo ena osi enn garson lezitim, enpe pli vie ki sannla me pa kapav dir ki mo kontan li plis. Mem si sa kouyon la ti vini ankasiet san envitasion, bizen rekonet so mama ti enn bay bougres; so fabrikasion ti fer dan enn nisa apar. Bizen rekonet sa batar la. Edmon, eski to konn sa Misie la?
EDMON
Non, Monsenier.
GLOSTER
Mo prezant twa Erl Kent. Li enn ami onorab.
EDMON
Segner, mo pou toultan res ou serviter.
KENT
Mwa mo pou protez ou kouma mo zanfan e aprann pou pli konn ou.
EDMON
Mo pou fer tou pou merit ou lamour.
GLOSTER
Li ti absan pandan ne-van e biento li pe reparti. Atansion! Lerwa pe vini.
(Lamizik rwayal anons lantre Lerwa ek so laswit. Lerwa Lir, Kornwarl, Albani, Goneril, Regann, Kordelia ets. rantre)
LIR
Gloster, al sers Segner Lafrans ek Bourgogn.
GLOSTER
Toutswit Monsegner.
(Gloster ek Edmon sorti)
LIR
Letansa les nou larg sekre pli som.
Amenn sa map la. Nou’nn fini diviz
Nou rwayom antrwa; nou program li kler:
Pa pou’ena plas pou traka dan vie zour
Ler lamor koste; nou transfer problem
Lor zepol pli zenn. Nou garson Kornwarl
E ou Albani, pa kwar mwens presie,
Li nou lentansion zordi fer partaz
Patrimwann fami, donn sakenn so par
Pou anpes dime amenn tourdisman.
Ena osi Prens Lafrans ek Bourgogn,
De rival pou gagn lamour Kordelia;
Zot enpasian pou konn to desizion,
Mo Kordelia. Koze mo bann tifi!
Mo pe donn zot tou; dir mwa zot, aster,
Kisannla so lamour pli for ki tou?
Met for, gagn for. Goneril, to pli gran.
Tomem koz premie.
GONERIL
Papa, mo lamour, sitan li enorm,
Parol pa’nkor ne pou koz so koze.
Li pli gran ki gran, pli gran ki lespas,
Mem ki liberte; so valer pli gran
Ki lavi,lasante, bote, loner;
Pli for ki zame zanfan finn kontan
Enn papa seri; pli rar ki rar mem.
Lamour ki koup souf, fer parol gaga;
Santiman pli ot ki ‘samem pli ot’.
KORDELIA
(ar limem)
Ki pou fer Bondie? Kontan ansilans?
LIR
Get lor sa map la. Pran depi isi
Ziska lalign la, tou sa teritwar,
Ar so lafore, ar so savana,
Ar so larivier ek so vast laplenn
Aster zot pou twa, zot zanfan ziska
Leternite. Ki nou deziem tifi,
Nou Regann, fam Kornwarl ena pou dir?
REGANN
Mo parey kouma mo ser, Goneril
E mo pri pa mwens. Ler mo ekout li
Koumadir mo prop parol me selman
So koze mank kara; pou mwa, papa,
Pa ena okenn plezir dan lavi
Apart boner ki ou lamour donn mwa.
KORDELIA
(ar limem)
Ki to kapav dir, pov-pov Kordelia!
Pourtan mo pa pov. Mo lamour pli lour
Ki parol anler ki fonn dan divan.
LIR
Pou twa mo Regann ek tou zot zanfan
Mo pe donn enn tier mo rwayom
Osi ris, osi fertil ki dibien
Goneril. Aster mo trezor, koze!
To kapav dernie me to pa lake.
Pou gagn to lamour, karo pie rezen
Mazeste Lafrans ek gran patiraz
Dik Bourgogn finn rant an konpetision.
Ki to’ena pou dir pou gagn pli gro bout?
Koze mo tifi. Ki to’ena pou dir?
KORDELIA
Nanye, Gran Segner!
LIR
Nanye?
KORDELIA
Nanye.
LIR
Nanye pa akous nanye. Deziem sans.
KORDELIA
Ayo mo Bondie! Mo pa pe kapav
Fer mo lalang dir profon mo leker.
Mo kontan ou Sir dapre mo devwar.
Pa plis, pa mwens.
LIR
Kordelia, refer to devwar mafi,
Tansion bann erer brouy to lavenir.
KORDELIA
Mo bon Segner, ou finn donn mwa lavi,
Elve mwa, okip mwa, donn mwa lamour.
Anretour, dapre mo devwar, bizen
Obeir ou, kontan ou, respe ou.
Mo de ser pe dir zot lamour pou ou
Pli gran ki lamour pou zot prop mari.
Mwa kan mo marye, mo mari pou gagn
Lamwatie mo lamour ek mo devwar.
Difisil donn mo papa tou.
LIR
Samem to dernie pri?
KORDELIA
Wi, mo Segner.
LIR
Zenn me san leker!
KORDELIA
Zenn me fran, Segner!
LIR
Oke! Fer fransiz vinn to leritaz!
Mo fer serman lor bann reyon soley,
Movezer lalinn, sorselri fernwar;
Lor mouvman soley, zetwal ek lalinn
Ki fer lavi ne e lerla tengn li;
Apartir aster mo sizay bann lien,
Lien disan, lien parante, tou bann lien;
Pou mwa to finn vinn plis ki’enn etranze.
Sovaz primitif – telman li voras,
Li manz so paran – pou ena enn plas
Dan mo leker tris; li pou pran to plas,
Twa mo zanfan yer.
KENT
Mo gran Lerwa Lir …
LIR
Pa met to ledwa ant dragon feros
Ek so lakoler. Mo ti prefer li
E dapre mo plan se li ki ti pou
Okip mo vie zour. (Ar Kordelia) Sorti divan mwa!
We! Mo lape va fleri dan mo tom,
Ler mo donn lamour paran ar lezot.
Apel Lerwa Lafrans; Dik Bourgogn ‘si;
Degaze! Vit! Kornwarl ek Albani
Partaz trwaziem par ar mo de tifi.
Les so vantardiz – li apel fransiz –
Al dormi ar li. La mo pe donn zot
Kolektivman pouvwar ek privilez
Rwayote. Dan nou kote toule-mwa
Ar enn laswit san sevalie fidel
Ki atourderol zot bizen meinnteinn,
Nou pou sezourne dan zot domisil.
Nou pou zis ena tit Samazeste
E faver rwayal; bann obligasion,
Responsabilite kouma devwar
Pou dan zot lame, mo bann bon garson.
Pou konfirm zot rol, ala mo kouronn.
KENT
Lir, mo gran lerwa ki mo onore
Kouma mo papa, kouma mo Patron;
Ki prezan toultan dan mo lapriyer …
LIR
Zouti lamor finn arme. Avanse!
KENT
Viz drwat mo leker! Kent bliye manier
Kan Lerwa finn fou. Ki’ariv twa kouyon?
To kwar onette pou per pou koze
Parski pouvwar pe desann so kalson
Divan jos flatri? Loner koz direk
Kan lerwa pagla. Pa zet to pouvwar,
Pa glis lor diber; met fren ar foli.
Latet lor biyo, les mwa mo dir twa
To dernie tifi pa kontan twa mwens.
Pa bliye, barik vid ki fer tapaz;
Ta tapaz dan vid.
LIR
Kent, mo warning twa!
Pa zwe ar lavi!
KENT
Mo lavi li la
Pou manz ar ennmi, pa pou per lamor
Ler to andanze.
LIR
Sorti divan mwa!
KENT
Aprann gete Lir! Servi mo lizie
Si bizen trouv pli kler.
LIR
Par Apolo …
KENT
Lir, to pe envok to bondie dan vid.
LIR
Ki to dir move sovaz? (Li fons lor li pou bat li)
ALBANI ek KORNWARL
Pasians, Sir!
KENT
Sot likou dokter! Rekonpans malad!
Kannsel tou to desizion Lir. Kannsel!
Tank to pa fer sa mo pou kriye for
To pe fer erer.
LIR
Twa tret, ekout mwa.
Pou to prop dibien ekout mwa.
To finn sey ranvers nou parol sakre;
To finn oze; vantardiz depas kad
Fer twa chalenj nou santans, nou pouvwar –
Sa nou pa pou tolere. Prepar twa
Aster pou gout nou pouvwar san lapel:
Apartir zordi, to ena senk zour
Pou tou preparasion ek prekosion;
Lor siziem zour to pran sime lekzil;
Si lor diziem zour to kadav lamem,
Samem to dernie. Fonn depi isi.
Zipiter ekout mwa. Lor la nou ferm.
KENT
Bonn rout Mazeste! Aster li bien kler
Liberte laba, Briteyn enn prizon.
(Ar Kordelia)
Bann sen dan lesiel protez ou mamzel
Parski ou tousel finn dir seki vre.
(Ar Goneril ek Regann)
Fer ki zot axion swiv zoli parol;
Ki koze dimiel pa gagn gou lasid.
Kent dir zot salam, nouvo dirizan;
Dan nouvo pei mo swiv mo larout. (Li sorti)
(Tronpet. Gloster rantre ar Lerwa Lafrans ek Dik Bourgogn)
GLOSTER
Mazeste, Lerwa Lafrans, Dik Bourgogn!
LIR
Mo bon Segner Bourgogn,
Mo tourn ver ou anpremie pou kone
Ki dot ou’le pou ramas mo tifi.
BOURGOGN
Mazeste rwayal, nou ti tom dakor.
Enn diil se enn diil. Ni anplis, ni mwens.
LIR
Mo bon e nob Segner Bourgogn! Bliye
Lepase kan so valer ti frengan.
Bann pri pe grene. Get li bien Bourgogn,
– Pa kwar li fer zes – li enn etranzer;
Peyna okenn dot. Ramas li touni
Ou les li anplan.
BOURGOGN
Ou finn koup mo souf.
LIR
Fer lalis konple so bann andikap:
Li peyna personn; laenn so sel dot
E anplis nou maledixion tap pil
Lor so latet modi. Nepli ena
Okenn lien ar nou. Ou’le marye li?
BOURGOGN
Vot Mazeste, veritab laryaz sa!
LIR
Les li anpandan. Li bien merite.
(Ar Lerwa Lafrans)
Souvren gran pei Lafrans, enposib
Donn ou rebitaz, seki mo’nn vomi.
Ou merit meyer ki sa kreatir
Ki Lanatir onte pou rekonet.
LAFRANS
Bien bizar tousa! Seki fekfekla
Ti ou gran trezor, ou lakrem koko,
Ou baton vieyes enn kou finn vinn rann.
Ki li’nn kapav fer pou perdi kara,
Pou vinn gro zero? Swa pese li’nn fer
Nouri par enn mons, swa ou lafexion
Ti san fondasion. Bizen enn mirak
Pou fer mwa gob sa. Gran Segner Briteyn,
Mo leker dir non.
KORDELIA
Mazeste Briteyn –
Ou bien kone mwa, mo pa pas bagou;
Ki mo dir mo fer, ki mo fer mo dir.
Ti’a bon ou dir zot ki mo pa koupab
Imoralite, krim kont sosiete,
Pese dan laser, pese dan lespri;
Dir zot ki mo finn perdi ou lamour
Parski mo peyna seki pa bizen
Pou viv onet: talan dan pas siro.
Mo pa pou sanze.
LIR
Mo ti pou prefer
Si to pa ti ne. Ki pese mo’nn fer?
LAFRANS
Enn ti retisans! Souvan li kasiet
Seki pourtan bien zoli pou tande.
Bon Segner Bourgogn, dir nou ou repons.
Lamour pa vey pwa lor balans trezor.
Sa tifi la li vo plis ki tou dot.
BOURGOGN
Mazeste Briteyn, donn seki kontra
Dir nwar lor blan e Kordelia isi
Vinn Dises Bourgogn.
LIR
Mempa enn sou. Finn deside!
BOURGOGN
(Ar Kordelia)
Bien sagren pou ou. Kan perdi papa,
Perdi mari ‘si.
KORDELIA
Pa traka Bourgogn.
Ou leker konble; peyna plas pou fam.
LAFRANS
Zoli Kordelia, ou ris parski pov;
Prefere parski personn pa’le ou;
Mo dekouver ou ler zot rezet ou.
Bondie dan lesiel, kriote lezot
Anflam mo leker ar lamour sakre.
Ou tifi san dot, Mazeste, kouma
Enn kado Bondie pe vinn nou larenn
E peyna ase rises lor later
Pou pey so valer, valer pa konn pri.
Dir zot orevwar, Kordelia, mem zot
Pa merit polites. Fode perdi,
Kordelia, pou gagn seki plis meyer.
LIR
Ramas li Lafrans! Nou nepli konn li.
Mo fer lapriyer pou ki mo pa trouv
So fas divan mwa ziska ki mo mor.
Zot kapav ale san benedixion.
Nob Segner Bourgogn, vinn la pre kot mwa.
(Lamizik rwayal. Lir, Bourgogn, Kornwarl, Albani, Gloster ek laswit sorti)
LAFRANS
Dir salam to de ser.
KORDELIA
Ar lizie tranpe, Kordelia kit zot
Ar trezor papa. Mwa mo konn zot bien;
Akoz zot mo ser, mo pa pou apel
Zot defo kouma bizen apel zot.
Okip nou papa! Mo pe kit papa
Ar deklarasion. Ti pou preferab
Li vinn viv ar nou. Pa fer li soufer.
REGANN
Nou konn nou devwar.
GONERIL
Okip to mari
Ki finn ramas twa kouma saritab.
To bien merite seki to’nn gagne.
KORDELIA
Letan pou dir nou kot bon, kot move.
Bonn kontiniasion.
LAFRANS
Vini Kordelia.
(Lerwa Lafrans ek Kordelia sorti)
GONERIL
Regann, mo ser, nou pou bizen diskit bann zafer ki konsern nou de. Papa pe kit so sato zordi.
REGANN
Kler! E li pe vinn ar ou; lemwa prosen li pe vinn kot mwa.
GONERIL
Get kouma laz gat zot latet. Nou ti kone ki Kordelia ti so prefere me get kouma li finn rezet li.
REGANN
Laz fer zot vinn pagla. Me pa bliye ki li finn toultan fer erer zizman.
GONERIL
Mem kan li ti dan top so rezonnman, li ti pe fane. Aster nou pou bizen fer fas pa selman so defo normal me osi foli ek laraz ki akonpagn vieyes.
REGANN
Wi, desizion fouka net kouma ekzil Kent.
GONERIL
Li ek Lafrans dan seremoni protokoler. Nou nou bizen met latet ansam. Si bonom la itiliz pouvwar kouma li finn fek fer, pou ena bel treboul lor nou.
REGANN
Bizen reflesi.
GONERIL
Bizen fer kixoz e lor vites.
(Zot sorti)

