LASENN CHAWCHAW

EAT OR BE EATEN / MANGER OU ÊTRE MANGÉ / MANZE OU ET MANZE



THE FOOD CHAIN / LA CHAÎNE ALIMENTAIRE

                    1
Ayo mo bayo! Kifer to fer sa?
Tou bann kreatir ki dan lanatir
Ki zot animal, ki zot vezetal
Kone ki zot tou mayon dan lasenn
Chawchaw, food chain, la chaîne alimentaire.
Me twa gran fezer to koleksioner.

Kreatir Bondie, nou tou nou kone
Pou nou res vivan nou bizen manze
Me twa frer fezer twa to pa manze
Parski to gagn fen me pou posede;
Foto dan albem, lor miray trofe,
Spesimenn rar ki met dan mize.

To touye pou montre twa ki mari;
To koupe-transe zis pou fer roupi;
Devaste later, devaste lamer
Pa parski to fen. Pou vinn miliarder.
                    2
Ayo mo bayo! Kifer to fer sa?
Zanimo, zwazo, pwason dan lamer
Dan lespri malad zot zis enn zafer
Neseser pou ranz lanpir milioner.
Plant, pie, lafore, Bondie finn donn twa
Pou fer tranzaksion, ranpli to kofor.

To pa’nvi kone lemonn vezetal
Li ‘si li sansib. Mazinn sansitiv!
To pa bizen biyodiversite!
Betone, goudrone, sivilize?
Animal, vezetal pa konn lir liv,
Peyna plas pou zot dan to gran mahal.

To touye pou montre twa ki mari;
To koupe-transe zis pou fer roupi;
Devaste later, devaste lamer
Pa parski to fen. Pou vinn miliarder.
                    3
Ayo mo bayo! Kan to pou konpran?
Komie Korona ankor to bizen
Pou ki anfen to gagn enpe zenzen?
Lanatir li enn gran lasenn chawchaw
Kot to gagn manze ek to donn manze.
Sa de la toultan bizen balanse.

Eat and be eaten! Manze, et manze!
Manger, être mangé! Aret pran, pran, pran!
To bizen aprann done, partaze!
Olie rod lager, met tor lor lezot,
Ouver lizie tang, realiz erer.
Nou Mama-Later bien-bien ankoler!

To touye pou montre twa ki mari;
To koupe-transe zis pou fer roupi;
Devaste later, devaste lamer
Pa parski to fen. Pou vinn miliarder.


ENN TI REFLEXION

Malgre ki form pasif ekziste dan nou lang, nou pa tro servi li. Par ekzanp mo kapav dir, “Mo pe kwi manze.” (form aktif). Ousa mo kapav osi dir, “Manze pe kwi par mwa.” (form pasif).
Depi enn bon bout letan mo tann itilizasion enn kopil (‘copula’ an Angle ek ‘copule’ an Franse) me avek problem saniter ki nou pe traverse ki finn fer lang Morisien vinn zouti kominikasion fondamantal, sa kopil la pe itilize ar enn pli gran frekans. Kopil ‘et’ – enn devlopman sentax enteresan – pe fer form pasif vinn plis frekan: lapolis finn aret li / li finn et arete par lapolis; finn elir li spiker / li finn et eli spiker; tes finn detekte li pozitif / li finn et detekte pozitif ets.
Ena plizier lang dan lemonn ki pa servi kopil:

“Zero copula is a linguistic phenomenon whereby the subject is joined to the predicate without overt marking of this relationship (like the copula “to be” in English). One can distinguish languages that simply do not have a copula and languages that have a copula that is optional in some contexts.
Many languages exhibit this in some contexts, including Assamese, Bengali, Kannada, Malay/Indonesian, Turkish, Japanese, Ukrainian, Russian, Hungarian, Hebrew, Arabic, Berber, Ganda, Hawaiian, Sinhala, and American Sign Language.” (Wikipedia)

ENN DEVLOPMAN ENTERESAN DAN EVOLISION NOU LANG NASIONAL.

08.05.20

ENA SWAMI EK … SWAMI

TETERKELO / TARTUFFE

©Institut Cardinal Jean Margeot, 1 lari Celicourt Antelme, Rozil, Moris
POU TOU ARTIS KI ENTERESE
Bann artis ki anvi servi sa tex la, bizen dimann permision ICJM ki propriyeter kopirayt. Mo pa kwar li pou dimann enn fiz me si zot donn enn kontribision, sa kapav ed li fer so travay ledikasion.

Napa les zes touy konesans;
Les madigra pas pou siyans.
Tansion maya, sef ilizion,
Fer sinema, may timilion
Pou nouri lapeti tazar
Met dan zar mem li katar.

Ena Swami, ena swami:
Swami ki konbat maladi,
swami ki nouri maladi;
Swami ki touy siperstision,
swami nouri siperstision;
Swami modi maryaz zanfan,
swami beni maryaz zanfan;
Swami ki kwar fam li Shakti,
swami pou ki fam li lagli.
ENA SWAMI, ena swami.

Napa les chorr ouver legliz;
Les nachannya abiz to miz.
Tansion zestaz deklar maraz,
Fer langrenaz rant dan lakaz,
Fer ignorans pran plas sazes.
Lerla maler! Bare lakes!

Ena Swami, ena swami:
Swami ki konbat maladi,
swami ki nouri maladi;
Swami ki touy siperstision,
swami nouri siperstision;
Swami modi maryaz zanfan,
swami beni maryaz zanfan;
Swami ki kwar fam li Shakti,
swami pou ki fam li lagli.
ENA SWAMI, ena swami.

Napa les fos deklar kone,
Fer nenport vinn laverite.
Tansion patang, exper vangvang
Servi lalang pou fann malang,
Vey enn seke ler pa gete
Pou trik lizie ar malpropte.

Ena Swami, ena swami:
Swami ki konbat maladi,
swami ki nouri maladi;
Swami ki touy siperstision,
swami nouri siperstision;
Swami modi maryaz zanfan,
swami beni maryaz zanfan;
Swami ki kwar fam li Shakti,
swami pou ki fam li lagli.
ENA SWAMI, ena swami.

Napa les dos perdi sime,
Al ekout sipakiete.
Kiltir manter, kiltir rimer
Kot pa bizen fann petal fler
E kot bizen li plant pikan
Pou blok lelan nou bann zanfan.

Ena Swami, ena swami:
Swami ki konbat maladi,
swami ki nouri maladi;
Swami ki touy siperstision,
swami nouri siperstision;
Swami modi maryaz zanfan,
swami beni maryaz zanfan;
Swami ki kwar fam li Shakti,
swami pou ki fam li lagli.
ENA SWAMI, ena swami.

06.05.2020